W przypadku prowadzenia upraw można wyróżnić kilka systemów gospodarowania. Konwencjonalny, czyli towarowy zakładający uzyskanie maksymalnej wydajności z hektara przy jednoczesnym stosowaniu intensywnej agrotechniki — aplikacji nawozów sztucznych i syntetycznych środków ochrony roślin. Przeciwieństwem tego systemu jest rolnictwo ekologiczne, które zakłada uprawę roli z maksymalnym poszanowaniem dla środowiska naturalnego i całkowitą rezygnację z używania syntetycznych środków produkcji. Systemem pośrednim pomiędzy rolnictwem konwencjonalnym a ekologicznym jest Integrowana Produkcja.
Spis treści
Jaki jest stan rolnictwa ekologicznego w Polsce?
Liczby określające stan rolnictwa ekologicznego w Polsce udostępnia corocznie Główny Inspektorat Jakości Handlowej Produktów Rolno-Spożywczych. W danych przedstawianych przez jednostkę państwową można znaleźć między innymi informacje związane z ilością gospodarstwa oraz powierzchnią przez nie zajmowaną. W 2025 roku w porównaniu z 2024 rokiem zwiększyła się liczba producentów ekologicznych o około 1000 podmiotów oraz powierzchnia upraw o blisko 60 tys. hektarów.
W kolejnych latach należy spodziewać się dalszego wzrostu zainteresowaniem prowadzenia produkcji rolniczej zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego. Jest to trend zgodny z oczekiwaniami konsumentów, którzy coraz częściej poszukują żywności sygnowanej logiem rolnictwa ekologicznego. Warto jednocześnie podkreślić, że obecnie uprawy prowadzone w systemie rolnictwa ekologicznego nadal stanowią niewielki odsetek powierzchni gruntów rolnych.
Jak rozpoznać produkty pochodzące z rolnictwa ekologicznego?
Produkt ekologiczny to taki którego 95% masy składników pochodzi z upraw prowadzonych zgodnie z wymogami rolnictwa ekologicznego, które potwierdzone są stosownym certyfikatem. Oznaczony jest on symbolem obowiązującym w całej Unii Europejskiej — gwiazdki ułożone w kształt liścia na zielonym tle.
Co charakteryzuje rolnictwo ekologiczne?
Najważniejszą cechą rolnictwa ekologicznego jest prowadzenie produkcji w sposób możliwie najmniej wpływający na środowisko naturalne oraz na glebę. Dlatego też ważną rolę ogrywa w nim płodozmian oraz wykorzystywanie rozwiązań niechemicznych do regulacji zachwaszczenia, ograniczania presji chorób i szkodników. Ograniczaniu presji agrofagów niewątpliwie pomaga ułożone i przemyślane zmianowanie, w którym kluczową rolę ogrywa bioróżnorodność. W płodozmianie zachowane są odpowiednie proporcje pomiędzy roślinami zbożowymi a gatunkami dwuliściennymi (warzywa, ziemniak, rośliny motylkowe grubo i drobnonasienne).
Warto podkreślić, że uprawy prowadzone są bez stosowania nawożenia sztucznego, czyli nie są aplikowane nawozy mineralne powstałe na drodze złożonych i energochłonnych procesów chemiczno-przemysłowych. Cennym źródłem składników pokarmowych są nawozy naturalne (obornik, gnojowica, gnojówka) pochodząca od zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie oraz międzyplony.
Co można stosować w rolnictwie ekologicznym?
Do prowadzenia upraw w pierwszej kolejności wykorzystywane są produkty wytwarzane w gospodarstwie lub będące produktem rolnictwa ekologicznego. Jeżeli ich aplikacja jest niewystarczająca do uzyskania zadowalających plonów, to Rolnik może sięgnąć po środki produkcji dopuszczone do prowadzenia upraw zgodnie z przepisami rolnictwa ekologicznego. W pierwszej kolejności wybierane są produkty, które uzyskały świadectwo kwalifikacji do stosowania w rolnictwie ekologicznym wydawane przez IUNG w Puławach. W ofercie Osadkowski posiadają je między innymi Arcton WG, ProBeet WG, Resisto WG, Convert SL, Aquaman SL z AgroBiotics oraz HumiCalc 4.0.
Rezygnacja ze stosowania syntetycznych środków produkcji prowadzi bardzo często to spadków plonu oraz konieczności zwiększenia nakładów pracy. Jest to jednej z powodów, dla którego system rolnictwa ekologicznego nie jest tak popularny, jak choćby Integrowana Produkcja. Niższe plony oraz wyższa koszty ich uzyskania powodują, że produkty opatrzone logiem rolnictwa ekologicznego są zwykle droższe od ich konwencjonalnych odpowiedników. Więcej merytorycznej wiedzy na temat wyzwań i perspektyw tego systemu produkcji znajdziesz tutaj: https://osadkowski.pl/blog-agrotechnika/rolnictwo-ekologiczne.
Wyzwania i perspektywy rolnictwa ekologicznego
Rolnictwo ekologiczne zyskuje w Polsce na popularności, stanowiąc naturalną odpowiedź na rosnące oczekiwania konsumentów poszukujących certyfikowanej żywności. Podstawą tego systemu jest poszanowanie środowiska poprzez przemyślany płodozmian, nawożenie organiczne oraz wykorzystanie wyłącznie dopuszczonych preparatów wspierających uprawy. Rezygnacja z syntetycznych środków produkcji wymaga większego nakładu pracy i często wiąże się z niższymi plonami, co ostatecznie tłumaczy wyższą cenę tak pozyskanych produktów rolniczych.